"Bij IJsfontein kan ik me ontwikkelen in de richting die bij me
past. De diversiteit aan opdrachtgevers en de creativiteit van het
team zorgen dat ik geïnspireerd aan het werk ben. En het is
natuurlijk leuk dat ik al mijn projecten zelf kan testen en spelen."
voor: Museum Catharijneconventlocatie: Utrechtpartner: Studio Beeldontwerpleeftijd: Volwassenen
Het verhaal
In de door protestanten gedomineerde samenleving schilderde Abraham Bloemaert als lid van een ‘ondergrondse’ stroming De vier kerkvaders, het meest expliciete katholieke schilderij uit de Nederlandse 17e-eeuwse schilderkunst. In het werk wijst alles naar het altaar met daarop een hostie. Een gewaagde keuze. De hostie, die staat voor het lichaam van Jezus, is een onderwerp van twist binnen verschillende religieuze stromingen.
De symbolische betekenis van de hostie wordt in de protestantse kerk niet erkend. De Engelse ambassadeur die het schilderij in de jaren ’30-’40 van de achttiende eeuw naar Engeland bracht, waardeerde het werk, maar de hostie kon ook hem niet bekoren. Men neemt aan dat daar het altaar en de monstrans met hostie daar overschilderd zijn, aangezien die geen functie vervullen in de Anglicaanse dienst.
De presentatie
Inmiddels is het tafereel in het midden van het schilderij hersteld en kun je het werk dus weer in zijn oorspronkelijke vorm bewonderen. In het Museum Catharijneconvent kun je de verschillende levensfases van het meesterwerk zelf aanschouwen, door middel van projecties op het originele werk. Het verhaal komt hierdoor tot leven. De bezoeker wordt verleid om het werk nauwkeuriger te bekijken en de betekenis tot zich door te laten dringen.
De achtergrond en symboliek wordt uitgelegd door middel van een schouwspel waarin elementen van het schilderij opgelicht worden, terwijl je een toelichting hoort of leest (ingesproken door de directeur in hoogst eigen persoon). Tevens wordt het werk ondersteund door relikwieën die te maken hebben met het werk en/of de meester.
De techniek
Projecteren op een schilderij kent unieke uitdagingen. Zo werkt de vernislaag als een soort spiegel, waardoor de toeschouwer verblind wordt. Het plaatsen van lampen of projecteren op een schilderij luistert daarom heel nauw. Bovendien spelen de andere elementen in de ruimte ook een rol en moet hier bij de installatie rekening mee gehouden worden. Om tot een ultieme opstelling te komen, is de tentoonstellingsruimte in het Museum Catharijneconvent digitaal in 3D nagebouwd en zijn er tientallen mogelijke opstellingen doorgerekend.
Uiteindelijk is er gekozen voor projectie uit een ongebruikelijk schuine hoek. Daarbij was het een uitdaging om de geprojecteerde beelden met nauwkeurige precieze op het doek over te brengen en de perspectivische vervorming die ontstaat, te corrigeren. Hiervoor is gebruik gemaakt van zelfgeschreven software waarmee projecties vanuit alle mogelijke hoeken op alle mogelijke vormen oppervlaktes correct weergegeven worden. Dezelfde software hebben we ingezet bij Paleis het Loo en in Museum Boijmans-van Beuningen (zie het onderstaande filmpje).
